Verzekeringen: welke soorten zijn essentieel voor je financiele gemoedsrust

Verzekeringen ordenen zich in drie lagen. De wettelijk verplichte laag, de laag die voor vrijwel elk huishouden verstandig is, en de laag die van je persoonlijke situatie afhangt. Wie die drie lagen uit elkaar houdt, ziet meteen waar overbodige polissen zitten.

De leidraad is eenvoudig: verzeker wat je niet zelf kunt dragen, draag zelf wat je wel kunt missen. Een schade van enkele tientjes hoort niet bij een verzekeraar thuis; een schade die je huishouden jarenlang in de problemen brengt wel.

De verplichte laag

In Nederland is een basisverzekering voor zorg verplicht voor iedereen die hier woont of werkt. De inhoud van het basispakket wordt door de overheid vastgesteld; verzekeraars verschillen in premie, in service en in de manier waarop zij zorg inkopen.

Daarnaast geldt een verzekeringsplicht voor motorrijtuigen: wie een auto, motor of bromfiets op de weg heeft, moet aansprakelijkheid tegenover anderen gedekt hebben. Dat is geen keuze en dus ook geen post om op te bezuinigen.

Aansprakelijkheid particulier

Een aansprakelijkheidsverzekering dekt schade die jij of een huisgenoot bij een ander veroorzaakt. Dat klinkt bescheiden, maar het is precies het risico met de meest ongelimiteerde bovenkant: letsel bij een derde kan tot bedragen leiden die geen huishouden zelf draagt.

Let bij deze polis op wie er meeverzekerd is, met name uitwonende studerende kinderen en logees. En let op de uitsluitingen rond werk en rond motorrijtuigen, want die vallen doorgaans onder een andere polis.

Inboedel en opstal

De opstalverzekering gaat over het gebouw: muren, dak, vaste installaties. De inboedelverzekering gaat over wat er los in staat. Huurders hebben doorgaans alleen de tweede nodig; eigenaren allebei, waarbij bij appartementen een deel via de vereniging van eigenaars loopt.

De grootste fout bij deze polissen is een verouderd verzekerd belang. Na een verbouwing of een grote aankoop klopt de opgegeven waarde niet meer, en dan wordt bij schade naar verhouding uitgekeerd. Het stuk over het kiezen van de juiste verzekering beschrijft hoe je dat controleert.

Inkomen bij ziekte en arbeidsongeschiktheid

Werknemers zijn via hun werkgever en via de sociale zekerheid een tijd beschermd bij ziekte, met een verloop dat in stappen gaat. Zelfstandigen hebben die bescherming niet automatisch en moeten er zelf iets voor regelen, via een verzekering of via een andere voorziening.

Dit is voor ondernemers de belangrijkste polis en tegelijk de duurste. De keuze gaat over de wachttijd, de duur van de uitkering en het verzekerde bedrag. In de rubriek over zzp-financien staat waarom deze post in het zakelijke budget hoort en niet in de restpost.

Overlijdensrisico bij een hypotheek of een gezin

Een overlijdensrisicoverzekering keert uit als de verzekerde binnen de looptijd overlijdt. Zij is relevant als anderen financieel van jouw inkomen afhankelijk zijn, bijvoorbeeld bij een hypotheek op twee inkomens of bij jonge kinderen.

De vraag is niet of zo'n polis nuttig is, maar welk bedrag en welke looptijd bij jouw situatie horen. Dat volgt uit de vaste lasten die zouden doorlopen, en dus uit hetzelfde overzicht dat je voor je budget maakt.

De laag die je kunt laten lopen

Verzekeringen op losse apparaten, verlengde garanties bij aankoop, dekkingen op kleine bedragen: dit zijn producten waarbij de premie over een aantal jaren in de buurt komt van het verzekerde bedrag zelf. Wie een buffer heeft, draagt dit risico goedkoper zelf.

Datzelfde geldt voor polissen die een risico dekken dat al elders gedekt is. Een jaarlijkse rondgang langs alle polissen legt die stapeling bloot, en die rondgang is meestal de meest lonende financiele klus van het jaar.

Van lijstje naar afweging

Zet je polissen in de drie lagen en noteer per polis welk risico hij dekt en welk bedrag je bij schade zelf zou moeten missen. Wat je zonder problemen zelf kunt betalen, hoeft niet verzekerd; wat je huishouden zou ontwrichten, verzeker je.

Die afweging verandert met de tijd. Een groeiende buffer maakt een hoger eigen risico verantwoord; een hypotheek of een kind maakt juist nieuwe dekkingen relevant. Begrippen die je onderweg tegenkomt, staan uitgelegd in het financieel woordenboek.

Verzeker wat je niet kunt dragen. Draag zelf wat je kunt missen. Alles daartussen is een rekensom, geen principe.

De vraag achter elke polis

Wat gebeurt er met mijn huishouden als dit risico zich voordoet en er geen verzekering is? Kan ik dat bedrag missen zonder te lenen? Zo ja, dan is de polis optioneel. Zo nee, dan hoort hij in de eerste laag van je overzicht.